အိမ်ပြန်ရောက်ပြီ၊ သက်တောင့်သက်သာရှိတဲ့ အဝတ်အစားလဲပြီးပြီ၊ အပြင်ကို လုံးဝပြန်မထွက်တော့ဘူးလို့လည်း ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျန်တဲ့ညနေခင်းတစ်လျှောက်လုံး တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ်နေချင်တယ်လို့တော့ မဆိုလိုပါဘူး။ တစ်ခါတလေ အစီအစဉ်က ဒီလောက်ပဲ ရိုးရိုးလေးပါ။ လူတစ်ယောက်နဲ့ ရယ်ရယ်မောမော စကားပြောမယ်၊ ပြန်ဖျက်ရမယ့် ချိန်းဆိုမှုတွေလည်း မရှိဘူး။
အဖော်လိုချင်တာနဲ့ ပွဲတစ်ခုသွားချင်တာ မတူပါဘူး
သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်နဲ့ လူချင်းတွေ့ရတာ ပျော်စရာကောင်းနိုင်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း အသွားအပြန်၊ အချိန်ညှိတာ၊ စားသောက်ဖို့ စီစဉ်တာတွေ ပါလာနိုင်ပြီး “ခဏလေး ဝင်လည်မယ်” ဆိုတာ သန်းခေါင်အထိ ကြာသွားမလားလို့ တွေးရနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါတွေက မကောင်းတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တချို့ညနေခင်းတွေမှာ အဲဒီလောက်အထိ အချိန်နဲ့အား မပေးနိုင်တာပါ။
တစ်ဦးချင်း ဗီဒီယိုချတ်ကတော့ အတိုင်းအတာမတူတဲ့ အစီအစဉ်တစ်ခုပါ။ ကိုယ်ရှိတဲ့နေရာမှာပဲနေပြီး လူတစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောကာ ဘယ်လောက်ကြာကြာ ဆက်ပြောချင်လဲဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။ ဆေးခြောက်အကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောလို့ရတဲ့ အဖော်ရှာနေသူအတွက် ဆေးခြောက်စိတ်ဝင်စားသူတွေရဲ့ ဗီဒီယိုချတ်အက်ပ်မှာ အစကနေ ရှင်းပြမိတ်ဆက်စရာမလိုတဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုတစ်ခုနဲ့ စတင်နိုင်ပါတယ်။
ဒီလိုစကားပြောချင်တာက လက်ရှိသူငယ်ချင်းတွေ ပျင်းစရာကောင်းလို့ မဟုတ်သလို စကားဝိုင်းတိုင်းက ကိုယ့်အမြင်ကို ကျယ်ပြန့်စေရမယ်လို့ ယူဆလို့လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်ညလုံးရဲ့ အစီအစဉ်ကို အဲဒီအတွက် လိုက်ညှိစရာမလိုဘဲ တခြားတစ်ယောက်ရဲ့ ရယ်သံကို ကြားချင်ရုံလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီလိုပုံစံကို နှစ်သက်ဖို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အင်ထရိုဗတ် (introvert) လို့ သတ်မှတ်ထားစရာ မလိုပါဘူး။
“အင်ထရိုဗတ်တွေအတွက် အဆင်ပြေတဲ့” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက ပိုအေးအေးဆေးဆေးရှိတဲ့ အခြေအနေကို အတိုချုံးဖော်ပြဖို့ အသုံးဝင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူအမျိုးအစားတစ်စုလုံး ဘယ်လိုလူမှုဆက်ဆံရေးရှိရမယ်ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းလို ဖြစ်လာရင်တော့ သိပ်အသုံးမဝင်တော့ပါဘူး။
American Psychological Association က အင်ထရိုဗတ်သဘောထား (introversion) ကို ဖော်ပြရာမှာ လူတစ်ဦးနဲ့တစ်ဦးမှာ အနည်းအများ အဆင့်ဆင့်ကွာခြားနိုင်တဲ့ ကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးလက္ခဏာတစ်ခုလို့ ဆိုထားပါတယ်။ အဖွဲ့ရဲ့ စိတ်ပညာရှင် Bernardo Carducci နဲ့ ရှက်တတ်ခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးချက်မှာလည်း အာရုံလှုံ့ဆော်မှုနည်းတာကို နှစ်သက်ခြင်းနဲ့ လူတွေနဲ့ ဆက်ဆံချင်ပေမဲ့ စိတ်မရဲဖြစ်နေခြင်းကို ခွဲခြားထားပါတယ်။ လူများတဲ့အခန်းတစ်ခုထဲမှာ နေမယ့်အစား လူတစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောဖို့ ရွေးချယ်ရာမှာ ကိုယ့်မှာ အဲဒီနှစ်မျိုးထဲက ဘယ်သဘောထားရှိသလဲဆိုတာ အရင်စစ်ဆေးသတ်မှတ်နေဖို့ မလိုပါဘူး။
သင်ဟာ လူတွေနဲ့ ရင်းရင်းနှီးနှီး ပေါင်းသင်းတတ်ပေမဲ့ အလုပ်ပြီးချိန်မှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေနိုင်ပါတယ်။ အေးအေးဆေးဆေးနေတတ်သူဖြစ်ပေမဲ့လည်း ပါတီပွဲမှာ ပျော်နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဖြစ်သင့်တယ်ထင်တဲ့ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးပုံစံအတိုင်း လိုက်နေဖို့ထက် ဒီညမှာ ကိုယ်တကယ်ခံစားနေရတာနဲ့ ကိုက်ညီတာကို ရွေးပါ။
စကားဝိုင်းတစ်ခုမှာ အသံက ဘာတွေဖြည့်ပေးသလဲ
လင့်ခ်ပို့တာ၊ အားလပ်တဲ့ခဏမှာ စာပြန်တာတွေအတွက် စာသားက အလွန်အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ “အဲဒီအကြံကတော့ တော်တော်ဆိုးတယ်” ဆိုတာ တကယ်သဘောမတူတာလား၊ နောက်ပြောင်စကားရဲ့ အစလားဆိုတာကိုတော့ သိပ်မဖော်ပြနိုင်ပါဘူး။
ပူးတွဲရေးသားသူ Nicholas Epley က ရှင်းပြထားတဲ့ သုတေသနမှာ မိတ်ဆွေဟောင်းတစ်ယောက်နဲ့ ဖုန်းဆက်ပြီး ပြန်ဆက်သွယ်ဖို့ သတ်မှတ်ပေးခံရသူတွေဟာ အီးမေးလ်ပို့ဖို့ သတ်မှတ်ပေးခံရသူတွေထက် ပိုရင်းနှီးချိတ်ဆက်မိတယ်လို့ ခံစားခဲ့ကြပြီး သူတို့မျှော်လင့်ထားသလို ပိုပြီး အနေခက်တာလည်း မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဆက်စပ်နေတဲ့ Kumar နဲ့ Epley တို့ရဲ့ စာတမ်းကို 2020 ခုနှစ်မှာ အွန်လိုင်းကနေ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး 2021 ခုနှစ် ဂျာနယ်အတွဲတစ်ခုမှာလည်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစာတမ်းမှာ မသိကျွမ်းသူတွေ ဗီဒီယို၊ အသံ ဒါမှမဟုတ် စာသားကနေ ဆက်သွယ်ကြတာကိုလည်း လေ့လာခဲ့ပါတယ်။
ဒီတွေ့ရှိချက်က အဲဒီလေ့လာမှုတွေထဲက အသံအခြေပြု ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကင်မရာသုံးပြီး ပြောဆိုတာက ဖုန်းပြောတာထက် အမြဲပိုကောင်းတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် မသိကျွမ်းသူတိုင်းက ပျော်စရာကောင်းတဲ့ အဖော်ဖြစ်မယ်ဆိုတာကို အတည်ပြုပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တိုက်ရိုက်ခေါ်ဆိုမှုရဲ့ သာမန်ဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုကို နားလည်စေပါတယ်။ ဟာသရဲ့ ရယ်စရာအဆုံးသတ်ကို မပြောခင် ခဏရပ်လိုက်တာကို ကြားနိုင်ပြီး တစ်ဖက်လူ ဘယ်အချိန်မှာ ရယ်ချင်သွားသလဲဆိုတာ သိနိုင်တာပါ။
ကိုယ်ဘယ်လောက် အဖော်ပြုစကားပြောချင်လဲဆိုတာ ရွေးပါ
ဒါက ကိုယ့်အတွက် ရွေးချယ်ဖို့ လမ်းညွှန်တစ်ခုပါ။ သင် ဘယ်လောက်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံသင့်သလဲဆိုတာ အဆင့်သတ်မှတ်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခဏလေးဖုန်းပြောတာနဲ့ လုံလောက်နိုင်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက်ကို သီချင်းတစ်ပုဒ်ပို့ပြီး ကိုယ့်စာအုပ်ကို ပြန်ဖတ်တာလည်း လုံလောက်နိုင်ပါတယ်။
အစီအစဉ်သေးသေးလေးကို အစကတည်းက ရှင်းရှင်းပြောထားပါ
ဒီလိုစပြောလို့ရပါတယ်။ “အခု အနားယူနေပြီ၊ ဆယ်မိနစ်လောက်တော့ အချိန်ရတယ်။ ဒီရက်ပိုင်း ဘာတွေနားထောင်ဖြစ်လဲ။” ဒီလိုပြောတာက တစ်ဖက်လူအတွက် ပြောစရာအကြောင်းအရာတစ်ခု ပေးသလို ကိုယ်ဘယ်လောက်အချိန်ရလဲဆိုတာကိုလည်း ရိုးရိုးသားသား သိစေပါတယ်။
ပြင်ဆင်တာကိုလည်း အလားတူ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပဲ ထားပါ။ ဖုန်းကို ငြိမ်ငြိမ်ထားလို့ရတဲ့နေရာမှာ တင်ပါ၊ ကိုယ့်မျက်နှာကို မြင်ရအောင်လုပ်ပါ၊ တခြားသူနဲ့ တစ်ခန်းတည်းနေရင် နားကြပ်သုံးပါ။ မှောင်မှောင်နဲ့ သက်တောင့်သက်သာရှိတဲ့ အခန်းက ကိုယ့်အတွက် အဆင်ပြေပေမဲ့ ကင်မရာမြင်ကွင်းက လုံးဝမည်းနေရင်တော့ တစ်ဖက်လူအတွက် ကိုယ့်အမူအရာကို မြင်ပြီး တုံ့ပြန်စရာ သိပ်မရှိတော့ပါဘူး။
ဆေးခြောက်အကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောလို့ရတဲ့ စကားဝိုင်းမှာ ပါဝင်ဖို့ ဆေးခြောက်ရှူစရာ မလိုပါဘူး။ ခင်ခင်မင်မင် ဆက်ပြောဖြစ်ဖို့ တစ်ဖက်လူရဲ့ သုံးစွဲလေ့ရှိတဲ့ပုံစံအတိုင်း လိုက်လုပ်စရာလည်း မလိုပါဘူး။ “ဒီညတော့ စကားပြောဖို့ပဲ လာတာပါ” လို့ ပြောတာနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။
စကားပြောလို့ ပြီးလောက်ပြီဆိုရင် ဒီလိုပြောပါ။ “စကားပြောရတာ ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီညတော့ ဒီလောက်နဲ့ပဲ နားတော့မယ်။” ဘယ်အချိန်မှာ ခေါ်ဆိုမှုကို အဆုံးသတ်ရမလဲဆိုတာ နှစ်ယောက်လုံး ခန့်မှန်းနေရတာထက် ရှင်းရှင်းပြောလိုက်တာက ပိုပြီး ငဲ့ညှာရာရောက်ပါတယ်။
Smokie မှာ ဘယ်လိုအသုံးပြုရသလဲ
ဗီဒီယိုချိတ်ဆက်မှုအတွက် တိုက်ရိုက်အသံနဲ့ ဗီဒီယိုကို ပို့ဆောင်ပေးတဲ့ WebRTC နည်းပညာကို သုံးထားပါတယ်။ ဒါက နည်းပညာပိုင်း ရွေးချယ်မှုတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ကွန်ရက်အားနည်းတာ၊ မိုက်ခရိုဖုန်းအသုံးပြုခွင့် ငြင်းပယ်ထားတာ၊ ဒါမှမဟုတ် တခြားတစ်ယောက်ကို စောင့်ရတာတွေ မဖြစ်စေရဘူးလို့ အာမခံတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စတင်အသုံးပြုဖို့ ပြင်ဆင်ရာမှာ ပြဿနာရှိရင် ကင်မရာနဲ့ မိုက်ခရိုဖုန်း အသုံးပြုခွင့်တွေကို စစ်ဆေးပါ၊ ဒါမှမဟုတ် Smokie အကူအညီဌာနကို ဆက်သွယ်ပါ။
အပေါင်းအသင်းနဲ့ စကားပြောတဲ့ ခေါ်ဆိုမှုက နောက်ထပ်အလုပ်အစည်းအဝေးတစ်ခုလို မဖြစ်သင့်ပါဘူး
တစ်နေ့လုံး ကင်မရာရှေ့မှာ အချိန်ကုန်ထားရပြီဆိုရင် နောက်ထပ်ဗီဒီယိုပြောဖို့ လုံးဝစိတ်မပါနိုင်ပါဘူး။ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းအကြောင်း Jeremy Bailenson ရဲ့ 2021 ခုနှစ် စာတမ်းမှာ အနီးကပ်မျက်နှာတွေကို အချိန်ကြာကြာ စိုက်ကြည့်နေရတာ၊ ကိုယ့်ရုပ်ပုံကို ကိုယ်ပြန်မြင်နေရတာအပါအဝင် ခေါ်ဆိုမှုတွေက ဘာကြောင့် ပင်ပန်းစေနိုင်သလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းအချို့ကို အဆိုပြုထားပါတယ်။ ဒါဟာ သီအိုရီအရ ရှင်းလင်းတင်ပြချက်ဖြစ်ပြီး အလွတ်သဘော တစ်ဦးချင်းစကားပြောတာက လူတိုင်းအပေါ် တူညီတဲ့သက်ရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတဲ့ သက်သေ မဟုတ်ပါဘူး။
ကိုယ့်ခံစားတုံ့ပြန်မှုကို လူတိုင်းအတွက် သက်ဆိုင်တဲ့ စည်းမျဉ်းတစ်ခုအဖြစ် မသတ်မှတ်ဘဲ အလေးထားနိုင်ပါတယ်။ ပိုတိုတဲ့ စကားဝိုင်းတစ်ခု စမ်းကြည့်ပါ၊ ကိုယ်သိပြီးသားသူတစ်ယောက်ကို စာပို့ပါ၊ ဒါမှမဟုတ် ဒီညနေခင်းတစ်လျှောက် ဖန်သားပြင်ကို မသုံးဘဲ နေလိုက်ပါ။
အလားတူပဲ ပျော်စရာကောင်းတဲ့ အဖော်ရှိတာနဲ့ အကျိုးရှိကြောင်း သက်သေပြထားတဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကုသမှုက မတူပါဘူး။ စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာတွေမှာ နေထိုင်တဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို 201 ဦး ပါဝင်သော လေ့လာမှု သုံးခုကို သုံးသပ်ထားတဲ့ 2020 ခုနှစ် Cochrane သုံးသပ်ချက်မှာ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုတွေက အထီးကျန်မှုကို လျော့နည်းစေသလားဆိုတာ အတည်ပြုဖို့ အထောက်အထားတွေက မသေချာလွန်းကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို အတိုင်းအတာကျဉ်းတဲ့ အထောက်အထားတွေနဲ့ Smokie က တခြားအသုံးပြုသူအုပ်စုတွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်သလဲဆိုတာ မပြောနိုင်ပါဘူး။
အေးအေးဆေးဆေး ဗီဒီယိုချတ်တစ်ခု စမ်းကြည့်ချင်တဲ့ အကြောင်းရင်းက ရိုးရိုးလေးနဲ့ နှစ်သက်စရာကောင်းနေတတ်ပါတယ်။ ဒီညမှာ နောက်ထပ်ပို့စ်တစ်ရာကို လှိမ့်ကြည့်နေတာထက် တခြားတစ်ယောက်ရဲ့ ပြန်ဖြေသံကို ကြားရတာက ပိုကောင်းမယ်လို့ ခံစားရတာပါ။
Smokie က ထုတ်ဝေသည်။ သုတေသနနဲ့ ထုတ်ကုန်အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်မှာ စစ်ဆေးထားသည်။ ဒီမှာ ကိုးကားထားတဲ့ သုတေသနတွေက ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနဲ့ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုတွေအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးခြောက် ဒါမှမဟုတ် Smokie မှ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးရရှိကြောင်း အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါဘူး။